Knolsmeerwortel

De Knolsmeerwortel (Symphytum tuberosum) houdt van vochtige en schaduwrijke plekken, zoals een bos bij een beek. Hij komt bijna altijd met veel tegelijk en vormt een tapîjt onder de bomen.

De bloei gaat door totdat de bladeren aan de bomen verschijnen, en zo profiteert hij van het licht dat door de kale takken valt.

De lichtgele klokjes worden bezocht door hommels en bijen.

Spiegelorchis

Verrassing! Een Spiegelorchis (Ophrys speculum) in de Perigordijnse regen! IJsvogelblauw, zonnebloemgeel, chocoladebruin...

Hoewel... een beetje een verzopen hond.

Dit kleine orchideetje met felle kleuren groeit normaal gesproken in Portugal, Marokko, Lybie of andere streken ver ten zuiden van Frankrijk. Hij is bijna nooit te vinden in deze streken, in de Dordogne misschien drie planten per jaar in het hele departement. Zoals veel ophrysen heeft hij een insect dat hem bestuift nodig, in dit geval de wesp Dasycolia ciliata. De Spiegelorchis scheidt stoffen uit die erg lijken op de feromonen van deze wesp, en de onderlip met zijn felle kleuren en harige rand lijkt sprekend op een vrouwtjeswesp Dasycolia. De Spiegelorchis doet wat hij kan om een mannetjes Dasycolia te lokken, die dan moet proberen de liefde te bedrijven met de bloem teneinde het stuifmeel te kunnen vervoeren naar een volgende bloem.

Alleeen, het werkt niet! Dasycolia ciliata komt niet voor in Frankrijk.

Desondanks wordt de Spiegelorchis soms gevonden in Frankrijk. Hoe kan dat? Goede vraag. Een paar mogelijke antwoorden.

(1)
Het zaad van de Spiegelorchis is hier aangekomen met modderige wandelschoenen of autobanden van iemand die zijn vakantie heeft doorgebracht in het Middellandse Zeegebied ten tijde van de zaadrijping. Dat is mogelijk, dat kan gebeuren, maar voor dit exemplaar is het erg onwaarschijnlijk.

(2)
Het zaad is overgebracht met de wind; met luchtstromen hoog in de atmosfeer. Dat is niet onmogelijk, het zaad van orchideeën is licht als stof.


(3)
De Dasycolia komt naar het noorden tot in Frankrijk zonder ooit te zijn waargenomen, misschien als gevolg van de opwarming van de aarde. Of de Spiegelorchis heeft een andere bestuiver gevonden. In theorie is dit mogelijk, maar dan zou men hier ook zaaddragende planten moeten vinden, en dat is niet het geval.


In feite zijn de planten die men hier vindt altijd alleen, en dat wijst erop dat ze geen zaad om zich heen verspreiden en zich niet voortplanten.

Dus het meest waarschijnlijk is dat elke plant voortkomt uit een zaadje dat van ver komt en in geschikte grond is gevallen.

Wel, de Spiegelorchis houdt van warme en droge kalkgraslanden en door de klimaatverandering worden meer franse kalkgraslanden geschikt. Dus, misschien gaan we dit kleine orchideetje vaker zien. En wie weet, misschien gaat zijn bestuiver ook verhuizen naar het noorden. Dat is afwachten.

Pinksterbloem

De Pinksterbloem (Cardamine pratensis) bloeit meestal ruim voor pasen. Hij is te vinden onder de bomen of langs een pad op een grazige niet te droge plek waar de zon kan doordringen. Hier vrolijkt hij een bosje naast een beek op.

De Pinksterbloem hoort tot de Kruisbloemenfamilie, net zoals rapen en koolzaad en trouwens ook de meeste van de kleine witte bloempjes die nu in bloei zijn (zie Kleine witjes). De vier kroonbladen zijn enigszins geaderd. 

Wie hem wil zien bloeien moet opschieten, de bloei duurt maar kort !

Kroontjeskruid

Het Kroontjeskruid (Euphorbia helioscopia) is een vroeg in het jaar bloeiende Wolfsmelk. Het is een echte zonaanbidder. Zijn geelgroene bloeischermen keren zich naar het hemellichaam toe en hij bloeit op de eerste zonnige dag aan het einde van de winter.

Hier twee kleine exemplaren in een droog schraal grasland.

De schutbladen vormen een soort schotel waarop de bloemen, van dezelfde geelgroene kleur, rusten.

De planten hieronder zijn veel groter, ze groeien in rijkere grond in een koolzaadakker. Ze hebben meerdere bloeischermen per plant. De lange roodachtige stelen zijn kaal, de bladeren zijn al afgevallen.

De bloemen worden druk bezocht door kleine insecten.

En ze hebben een bizarre vorm, karakteristiek voor Wolfsmelksoorten.

In deze vergroting zijn een paar cyathiums te zien, structuren omgeven door klieren. In het Kroontjeskruid lijkt een cyathium op een klein mandje met vier eieren op de rand. Temidden van de eieren is een bosje meeldraden met stuifmeel te zien. Uit het cyathium steekt een steeltje waaraan een enigszins afgeplatte bol hangt. Dat is het vruchtbeginsel met daarop een paar stijlen. De grote groene bol onderaan is een vruchtbeginsel dat begint te rijpen en zaden te ontwikkelen.

Een rijp zaadje is klemgeraakt tussen twee schutbladen. De bleke vlek bovenop het zaadje is een elaiosoom, speciaal bedacht voor de mieren. Die zijn er dol op en dragen de zaden met elaiosoom naar hun nest om hun larven te voeden. Het zaad wordt niet opgegeten en ontkiemt het jaar erop.

Ingesneden dovenetel

Vierkante stengels liggen uitgespreid op de grond, in een hoekje van de moestuin of in een akker. Ze dragen kleine getande bladeren, een beetje paars aangelopen.

De Ingesneden dovenetel (Lamium hybridum) lijkt erg op zijn wat grotere broer de Paarse dovenetel maar deze heeft stengels die meer rechtop staan. De twee soorten groeien in dezelfde soort omgeving. Maar, omdat de een (de paarse) veel algemener is dan de ander (de ingesneden), zal er toch wel een verschil zijn in wat ze vereisen van hun omgeving.

Enigszins verstopt tussen het blad zitten de kleine rose lipbloemen.

Isopyrum

Hier is Isopyrum (Isopyrum thalictroides), hij begint net te bloeien. Zoals veel planten is hij erg vroeg dit jaar. Wie hem kan fotograferen heeft geluk, hij is erg zeldzaam in de Périgord. Maar misschien wordt hij wel eens over het hoofd gezien, het is een vluchtig gewasje.

Alles aan deze plant is fijntjes, de dunne steeltjes, de subtiel uitgeneden blaadjes, de bloemen die lijken op kleine Bosanemoontjes. Hij groeit in vochrige loofbossen waar wel enig licht door de bomen komt, bij voorkeur aan een beekoever, zoals hier. In een paar weken zal de hele plant verdwenen zijn, bladeren, vruchtjes en bloemen. Alleen de wortels rusten onder de grond tot volgend voorjaar.

Vroege sterhyacint

Het is altijd een genoegen om de eerste Vroege sterhyacint (Scilla bifolia) te vinden, ergens in een bebost dal.